Bijgewerkt op 29 oktober 2026 · door Raymond de Vries
Vijfkrachtenmodel van Porter: uitleg met voorbeeld
Hoe zwaar is de concurrentie in jouw markt, en waar komt die druk vandaan? Het vijfkrachtenmodel van Porter geeft daar een gestructureerd antwoord op. Het helpt je te begrijpen waarom het in je branche lastig is om goede prijzen te vragen, en waar je je kunt onderscheiden.
Wat is het vijfkrachtenmodel?
Het vijfkrachtenmodel is in 1979 beschreven door Michael Porter. Het kijkt niet alleen naar je directe concurrenten, maar naar vijf krachten die samen bepalen hoe aantrekkelijk een markt is. Hoe sterker de krachten, hoe moeilijker het is om winst te maken.
Kracht | De vraag | Sterk als |
|---|---|---|
Concurrentie tussen bestaande aanbieders | Hoeveel concurrenten zijn er, en hoe fel is de strijd? | Er zijn veel vergelijkbare aanbieders met weinig onderscheid |
Dreiging van nieuwe toetreders | Hoe makkelijk kan iemand een concurrerend bedrijf beginnen? | Er is weinig geld, kennis of vergunning nodig om te starten |
Dreiging van vervangers | Kan de klant het probleem op een andere manier oplossen? | Er is een goedkoper alternatief, of de klant kan het zelf |
Macht van afnemers | Kunnen klanten de prijs of voorwaarden bepalen? | Klanten kunnen makkelijk overstappen of nemen grote volumes af |
Macht van leveranciers | Bepalen leveranciers de prijs of voorwaarden? | Er zijn weinig leveranciers en geen goed alternatief |
Het model toepassen in vier stappen
Baken je markt af. Welke branche, welke regio, welke klantgroep?
Beoordeel elke kracht. Beantwoord de vragen uit de tabel en geef elke kracht een score: laag, midden of hoog.
Kijk waar de druk zit. De sterkste krachten bepalen je grootste uitdaging.
Bepaal wat je ermee doet. Hoe kun je je onderscheiden, klanten binden of je afhankelijkheid verkleinen?
Voorbeeld: een sportschool
Een fictief voorbeeld: een zelfstandige sportschool in een middelgrote stad.
Kracht | Situatie | Score |
|---|---|---|
Bestaande concurrentie | Twee ketens en een budgetsportschool in dezelfde stad | Hoog |
Nieuwe toetreders | Er openen regelmatig kleine studio’s voor yoga of bootcamp | Midden |
Vervangers | Thuis sporten met een app, hardlopen, fietsen | Hoog |
Macht van afnemers | Abonnementen zijn maandelijks opzegbaar, overstappen is makkelijk | Midden |
Macht van leveranciers | Apparatuur is bij meerdere leveranciers te koop | Laag |
De conclusie: concurreren op prijs is kansloos tegen de ketens, en klanten kunnen ook prima zonder sportschool. De sportschool kiest daarom voor persoonlijke begeleiding in kleine groepen, iets wat ketens en apps niet bieden. In de marketing komen reviews over de begeleiding vooraan, met een gratis proefles als eerste stap.
Wat doe je ermee in je marketing?
De sterkste krachten zijn de bedreigingen in je SWOT-analyse. Ze bepalen ook hoe je je positioneert. Is de concurrentie fel, kies dan een scherpe doelgroep en een duidelijk onderscheid, zoals beschreven in het STP-model. Kunnen klanten makkelijk overstappen, investeer dan in het binden van bestaande klanten.
Beperkingen van het model
Het is een momentopname. Markten veranderen, vooral online.
Het model kijkt naar een hele branche, niet naar jouw bedrijf. Combineer het daarom met een SWOT.
Voor veel MKB-bedrijven is een korte analyse van de drie grootste concurrenten in de praktijk genoeg.
Veelgemaakte fouten
Alleen naar directe concurrenten kijken en vervangers vergeten.
Elke kracht als hoog beoordelen. Dan weet je nog steeds niet waar je moet beginnen.
Stoppen bij de analyse, zonder te bepalen wat je anders gaat doen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de vijf krachten van Porter?
Concurrentie tussen bestaande aanbieders, dreiging van nieuwe toetreders, dreiging van vervangende producten, de macht van afnemers en de macht van leveranciers.
Wat is het verschil tussen het vijfkrachtenmodel en een SWOT-analyse?
Het vijfkrachtenmodel kijkt naar de branche als geheel. Een SWOT kijkt naar jouw bedrijf in die branche. De uitkomst van het vijfkrachtenmodel gebruik je als input voor de bedreigingen in je SWOT.
Is het vijfkrachtenmodel nuttig voor een klein bedrijf?
Ja, vooral als je een nieuwe markt of dienst overweegt. Voor een bestaande markt is het een goede check op waar de druk op je prijs vandaan komt.
Van model naar plan
Het vijfkrachtenmodel laat zien waar de druk in je markt zit. In een gratis groeiplan kijken we samen naar jouw bedrijf en rekenen we uit welke kanalen en welk budget passen. Liever eerst zelf aan de slag? Gebruik dan het template voor een online marketingplan.
Gerelateerde artikelen
Value Proposition Canvas: uitleg met voorbeeld voor het MKB
Het Value Proposition Canvas uitgelegd: hoe je het klantprofiel en de waardekaart invult, hoe je de fit vindt en hoe je daar een propositie van één zin uit haalt. Met een uitgewerkt voorbeeld.
BCG-matrix: uitleg met voorbeeld voor je aanbod
De BCG-matrix uitgelegd: stars, cash cows, question marks en dogs. Met wat je per kwadrant doet, hoe je het model in het MKB toepast en een uitgewerkt voorbeeld.
Golden Circle van Simon Sinek: why, how en what uitgelegd
De Golden Circle van Simon Sinek uitgelegd: waarom je begint bij het why, hoe je het voor je eigen bedrijf invult en hoe je het gebruikt op je website. Met een voorbeeld en een kanttekening.